سیستم‌های اعلام حریق مجموعه‌ای از تجهیزات تشخیص، کنترل و هشدار هستند که برای شناسایی نشانه‌های حریق و اطلاع‌رسانی سریع در ساختمان‌ها استفاده می‌شوند. این سیستم‌ها بسته به نوع پروژه، ساختار ساختمان و نحوه عملکرد تجهیزات، در انواع مختلفی طراحی و اجرا می‌شوند. در این مقاله با انواع سیستم اعلام حریق، اجزای اصلی آن‌ها و تفاوت سیستم‌های متعارف و آدرس‌پذیر ، انواع سیستم اعلام حریق و اجزای اصلی هرکدام را بررسی و آشنا می‌شویم.
سیستم اعلام حریق برای شناسایی نشانه‌های حریق و ارسال هشدار به افراد حاضر در ساختمان طراحی می‌شود. این سیستم از بخش‌های مختلفی مانند تجهیزات تشخیص، مرکز کنترل و تجهیزات هشداردهنده تشکیل شده است که در کنار یکدیگر فرآیند تشخیص و اعلام حریق را انجام می‌دهند.
در یک سیستم اعلام حریق، دتکتورها می‌توانند نشانه‌هایی مانند دود یا افزایش دما را شناسایی کنند و شستی‌ها نیز امکان اعلام دستی حریق را در اختیار افراد قرار می‌دهند. اطلاعات دریافت‌شده توسط تجهیزات به مرکز کنترل ارسال می‌شود و پس از پردازش، تجهیزات هشداردهنده مانند آژیر و فلاشر فعال می‌شوند.
در سیستم اعلام حریق دستی، آغاز فرآیند هشدار با اقدام مستقیم فرد انجام می‌شود. زمانی که شخصی دود، شعله یا نشانه‌ای از حریق را مشاهده می‌کند، می‌تواند با فعال کردن شستی اعلام حریق، وضعیت اضطراری را به سیستم اعلام کند. این فرمان به مرکز کنترل منتقل شده و سیستم بر اساس طراحی خود، فرآیند هشدار را آغاز می‌کند.
شستی‌ها معمولاً در نقاطی نصب می‌شوند که به‌راحتی قابل مشاهده و دسترس باشند تا افراد بتوانند در شرایط اضطراری بدون اتلاف وقت از آن‌ها استفاده کنند. به همین دلیل، محل نصب شستی و دسترسی مناسب به آن، بخش مهمی از طراحی سیستم اعلام حریق محسوب می‌شود.
سیستم دستی همچنین می‌تواند در کنار تجهیزات تشخیص خودکار مورد استفاده قرار گیرد. در این حالت، دتکتورها حریق را از طریق شرایط محیطی شناسایی می‌کنند و شستی این امکان را در اختیار افراد قرار می‌دهد که در صورت مشاهده حریق، بدون انتظار برای عملکرد دتکتور، هشدار را به سیستم منتقل کنند. به این ترتیب، تشخیص خودکار و اعلام دستی می‌توانند در کنار یکدیگر بخشی از فرآیند اعلام حریق را تشکیل دهند.
در سیستم اعلام حریق اتوماتیک، شناسایی نشانه‌های حریق بدون نیاز به اقدام مستقیم افراد انجام می‌شود. تجهیزات تشخیص، شرایط محیط را به‌صورت پیوسته بررسی می‌کنند و در صورت شناسایی نشانه‌هایی مانند دود یا افزایش دما، اطلاعات مربوطه را به مرکز کنترل سیستم ارسال می‌کنند.
برای مثال، دتکتورهای دودی برای شناسایی ذرات دود و دتکتورهای حرارتی برای تشخیص شرایط مرتبط با افزایش دما طراحی شده‌اند. پس از دریافت سیگنال از دتکتور، مرکز کنترل وضعیت ایجادشده را بررسی کرده و متناسب با ساختار سیستم، فرمان فعال شدن تجهیزات هشداردهنده را صادر می‌کند.
در نتیجه، فرآیند اعلام حریق در این ساختار می‌تواند بدون دخالت مستقیم افراد آغاز شود؛ از تشخیص شرایط محیطی توسط دتکتور گرفته تا انتقال اطلاعات به مرکز کنترل و فعال شدن تجهیزات هشداردهنده. این روند، بخش اصلی عملکرد خودکار یک سیستم اعلام حریق را تشکیل می‌دهد.
در سیستم اعلام حریق متعارف، تجهیزات تشخیص حریق در قالب زون‌های مشخص به مرکز کنترل متصل می‌شوند. هر زون می‌تواند مجموعه‌ای از دتکتورها و شستی‌ها را در یک محدوده مشخص پوشش دهد. هنگامی که یکی از تجهیزات فعال شود، مرکز کنترل زونی را که وضعیت هشدار در آن ایجاد شده است مشخص می‌کند.
در این ساختار، اطلاعات دریافتی معمولاً در سطح زون نمایش داده می‌شود؛ بنابراین برای پیدا کردن محل دقیق تجهیز فعال، لازم است محدوده همان زون بررسی شود. این ساختار نسبتاً ساده، یکی از ویژگی‌های اصلی سیستم‌های متعارف محسوب می‌شود.
سیستم اعلام حریق متعارف می‌تواند برای پروژه‌هایی با ساختار ساده‌تر و تعداد محدودتر تجهیزات مورد استفاده قرار گیرد. انتخاب این نوع سیستم باید بر اساس ابعاد ساختمان، تعداد تجهیزات، نحوه زون‌بندی و الزامات فنی پروژه انجام شود.
در سیستم اعلام حریق آدرس‌پذیر، هر یک از تجهیزات متصل به سیستم دارای آدرس مشخص هستند و مرکز کنترل می‌تواند وضعیت هر تجهیز را به‌صورت جداگانه شناسایی و مدیریت کند. این ساختار باعث می‌شود اطلاعات دریافتی از تجهیزات با جزئیات بیشتری در اختیار مرکز کنترل قرار گیرد.
برای مثال، هنگامی که یک دتکتور یا شستی فعال می‌شود، مرکز کنترل می‌تواند تجهیز مربوطه و محل تعریف‌شده برای آن را شناسایی کند. در نتیجه، برخلاف ساختار متعارف که معمولاً وضعیت در سطح زون نمایش داده می‌شود، در سیستم آدرس‌پذیر اطلاعات دقیق‌تری درباره تجهیز ایجادکننده هشدار در اختیار مسئول سیستم قرار می‌گیرد.
این ساختار امکان مدیریت دقیق‌تر تجهیزات، شناسایی سریع‌تر محل رخداد و کنترل بهتر وضعیت سیستم را فراهم می‌کند و معمولاً در پروژه‌هایی با تعداد تجهیزات بیشتر یا ساختار پیچیده‌تر مورد توجه قرار می‌گیرد. انتخاب سیستم آدرس‌پذیر نیز باید متناسب با نیازهای فنی و طراحی پروژه انجام شود.
در میان انواع سیستم اعلام حریق، سیستم‌های متعارف و آدرس‌پذیر از ساختارهای پرکاربرد محسوب می‌شوند سیستم‌های اعلام حریق متعارف و آدرس‌پذیر هر دو برای تشخیص و اعلام حریق به کار می‌روند، اما تفاوت اصلی آن‌ها در نحوه ارتباط تجهیزات با مرکز کنترل و میزان جزئیات اطلاعات دریافتی است. در سیستم متعارف، وضعیت تجهیزات معمولاً در سطح زون مشخص می‌شود؛ در حالی که سیستم آدرس‌پذیر امکان شناسایی و مدیریت هر تجهیز را با جزئیات بیشتری فراهم می‌کند.
برای درک بهتر این تفاوت‌ها، در جدول زیر ساختار، نحوه شناسایی محل رخداد، اطلاعات نمایش‌داده‌شده در مرکز کنترل و کاربرد هر دو سیستم را در کنار یکدیگر مقایسه کرده‌ایم.
مرکز کنترل را می‌توان بخش اصلی مدیریت سیستم اعلام حریق در نظر گرفت؛ جایی که اطلاعات ارسال‌شده از تجهیزات مختلف دریافت و وضعیت سیستم بررسی می‌شود. دتکتورها و شستی‌ها اطلاعات مربوط به شرایط محیط را به مرکز کنترل منتقل می‌کنند و مرکز کنترل پس از دریافت این اطلاعات، وضعیت مربوط به زون یا تجهیز فعال را مشخص کرده و فرمان لازم را برای تجهیزات هشداردهنده صادر می‌کند.
در یک سیستم اعلام حریق، عملکرد مرکز کنترل تنها به دریافت سیگنال محدود نمی‌شود. این تجهیز وظیفه دارد وضعیت بخش‌های مختلف سیستم را پایش کند و در صورت ایجاد شرایط هشدار، ارتباط میان تجهیزات تشخیص و تجهیزات اعلام هشدار را برقرار نماید. به همین دلیل، انتخاب مرکز کنترل باید متناسب با تعداد زون‌ها، تعداد تجهیزات و ساختار سیستم اعلام حریق انجام شود.
برای مثال، در سیستم‌های متعارف، مرکز کنترل وضعیت هر زون را بررسی می‌کند؛ در حالی که در ساختارهای آدرس‌پذیر، اطلاعات تجهیزات با جزئیات بیشتری در اختیار مرکز کنترل قرار می‌گیرد. بنابراین نوع مرکز کنترل یکی از عوامل مهم در طراحی و اجرای سیستم اعلام حریق محسوب می‌شود.
مرکز کنترل اعلام حریق EF-520 یکی از محصولات آنا ائل تک است که برای مدیریت و کنترل تجهیزات سیستم اعلام حریق طراحی شده است. برای آشنایی بیشتر با مشخصات این محصول می‌توانید صفحه مرکز کنترل اعلام حریق EF-520 را مشاهده کنید.
دتکتورها وظیفه دارند نشانه‌های اولیه حریق را در محیط شناسایی کنند و اطلاعات مربوط به شرایط تشخیص‌داده‌شده را به مرکز کنترل سیستم اعلام حریق ارسال نمایند. نوع دتکتور باید با توجه به شرایط محیط، نوع کاربری ساختمان و ویژگی‌های احتمالی حریق انتخاب شود؛ زیرا همه حریق‌ها با یک الگوی یکسان از دود یا افزایش دما همراه نیستند.
در سیستم‌های اعلام حریق، دتکتورهای مختلفی برای تشخیص نشانه‌های حریق استفاده می‌شوند. دتکتور دودی برای شناسایی ذرات دود و دتکتور حرارتی برای تشخیص شرایط مرتبط با افزایش دما مورد استفاده قرار می‌گیرد. انتخاب صحیح نوع دتکتور می‌تواند در طراحی یک سیستم متناسب با شرایط هر محیط اهمیت داشته باشد.
در سبد محصولات آنا ائل تک، چند مدل دتکتور برای تشخیص دود و حرارت ارائه شده است. دتکتور دودی EF-181 از نوع فتوالکتریک است و برای تشخیص دود مورد استفاده قرار می‌گیرد. در بخش دتکتورهای حرارتی نیز EF-193 به‌عنوان دتکتور حرارتی ثابت و EF-293 به‌عنوان دتکتور حرارتی افزایشی طراحی شده‌اند.
تفاوت در روش تشخیص این تجهیزات باعث می‌شود انتخاب دتکتور به یکی از بخش‌های مهم طراحی سیستم اعلام حریق تبدیل شود. شرایط محیطی، احتمال وجود دود یا افزایش سریع دما و نوع کاربری فضا از جمله مواردی هستند که هنگام انتخاب و جانمایی دتکتورها باید مورد توجه قرار گیرند.
شستی اعلام حریق یکی از تجهیزات اعلام دستی حریق است که امکان ارسال فرمان هشدار توسط افراد حاضر در ساختمان را فراهم می‌کند. برخلاف دتکتورها که شرایط حریق را به‌صورت خودکار تشخیص می‌دهند، شستی زمانی فعال می‌شود که فردی دود، شعله یا نشانه‌ای از حریق را مشاهده کرده و نیاز به اعلام سریع وضعیت به سیستم داشته باشد.
شستی‌ها معمولاً در نقاطی نصب می‌شوند که برای افراد ساختمان قابل مشاهده و دسترس باشند. پس از فعال شدن شستی، سیگنال مربوطه به مرکز کنترل ارسال می‌شود و سیستم بر اساس طراحی خود می‌تواند تجهیزات هشداردهنده مانند آژیر و فلاشر را فعال کند. به همین دلیل، جانمایی مناسب شستی در مسیرهای قابل دسترس یکی از نکات مهم در طراحی سیستم اعلام حریق است.
در محصولات آنا ائل تک، شستی اعلام حریق EF-150 برای اعلام دستی حریق در سیستم طراحی شده است. این مدل دارای ساختار قابل برگشت، طلق منعطف و LED نشانگر حالت فعال است و قابلیت نصب روی دیوار را دارد.
تفاوت اصلی شستی و دتکتور در نحوه شروع فرآیند اعلام حریق است؛ دتکتور بر اساس تشخیص شرایط محیطی عمل می‌کند، در حالی که شستی با اقدام مستقیم فرد فعال می‌شود. استفاده هم‌زمان از این تجهیزات می‌تواند امکان تشخیص خودکار و اعلام دستی حریق را در یک سیستم فراهم کند.
پس از آنکه دتکتور یا شستی وضعیت هشدار را به سیستم اعلام حریق منتقل می‌کند، نوبت به تجهیزات هشداردهنده می‌رسد. آژیر و فلاشر از مهم‌ترین تجهیزات خروجی سیستم هستند که وظیفه دارند وقوع وضعیت هشدار را به افراد حاضر در ساختمان اطلاع دهند. آژیر با تولید صدای هشدار و فلاشر با ایجاد نور چشمک‌زن، امکان اطلاع‌رسانی از شرایط اضطراری را از دو مسیر صوتی و بصری فراهم می‌کنند.
استفاده از آژیر و فلاشر در کنار یکدیگر می‌تواند در محیط‌هایی که صدای محیط زیاد است یا ممکن است برخی افراد هشدار صوتی را نشنوند، اهمیت بیشتری داشته باشد. محل نصب این تجهیزات نیز باید متناسب با ساختار ساختمان و به‌گونه‌ای انتخاب شود که هشدار برای افراد حاضر در محدوده مورد نظر قابل تشخیص باشد.
آنا ائل تک در بخش تجهیزات هشداردهنده، مدل‌های مختلفی از آژیر اعلام حریق را ارائه می‌کند. آژیر اعلام حریق EF-155 و آژیر اعلام حریق EF-255 از جمله محصولات این مجموعه هستند که برای استفاده در ساختار سیستم اعلام حریق طراحی شده‌اند.
در یک سیستم کامل، عملکرد تجهیزات را می‌توان به‌صورت یک زنجیره در نظر گرفت: دتکتور یا شستی → مرکز کنترل → تجهیزات هشداردهنده. در این زنجیره، دتکتور یا شستی وضعیت را شناسایی یا اعلام می‌کند، مرکز کنترل اطلاعات را پردازش می‌کند و آژیر و فلاشر وظیفه اطلاع‌رسانی به افراد را بر عهده می‌گیرند.
ریموت اندیکاتور یکی از تجهیزات کمکی در سیستم اعلام حریق است که برای نمایش وضعیت فعال شدن دتکتور در محلی قابل مشاهده استفاده می‌شود. این تجهیز به‌ویژه زمانی کاربرد دارد که دتکتور در محلی نصب شده باشد که مشاهده مستقیم آن دشوار باشد؛ مانند فضاهای بالای سقف کاذب یا بخش‌هایی که دسترسی و دید مناسبی ندارند.
هنگامی که دتکتور مرتبط با ریموت اندیکاتور فعال می‌شود، نشانگر آن می‌تواند وضعیت دتکتور را در نقطه‌ای دیگر به‌صورت بصری نمایش دهد. به این ترتیب، تکنسین یا مسئول ساختمان می‌تواند بدون دسترسی مستقیم به محل نصب دتکتور، از فعال شدن آن مطلع شود.
ریموت اندیکاتور EF-157 یکی از تجهیزات آنا ائل تک در این بخش است که برای نمایش وضعیت دتکتور در محل مناسب مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از این تجهیز می‌تواند دسترسی بصری به وضعیت دتکتورهایی را که در نقاط کم‌دید یا دشوار نصب شده‌اند، آسان‌تر کند.
بنابراین ریموت اندیکاتور جایگزین دتکتور یا مرکز کنترل نیست، بلکه به‌عنوان یک تجهیز مکمل در کنار آن‌ها عمل می‌کند و اطلاعات وضعیت دتکتور را در نقطه‌ای قابل مشاهده در اختیار کاربران یا مسئولان سیستم قرار می‌دهد.
شناخت انواع سیستم اعلام حریق و تفاوت ساختارهای مختلف آن، یکی از مراحل مهم در انتخاب و طراحی سیستم متناسب با پروژه است سیستم اعلام حریق مجموعه‌ای از تجهیزات تشخیص، کنترل و هشدار است که هر بخش آن نقش مشخصی در شناسایی و اعلام شرایط حریق دارد. دتکتورها و شستی‌ها وظیفه تشخیص یا اعلام وضعیت را بر عهده دارند، مرکز کنترل اطلاعات دریافتی را مدیریت می‌کند و تجهیزاتی مانند آژیر، فلاشر و ریموت اندیکاتور برای اطلاع‌رسانی و نمایش وضعیت سیستم مورد استفاده قرار می‌گیرند.
انتخاب نوع سیستم و تجهیزات آن باید با توجه به ساختار ساختمان، نوع کاربری، تعداد تجهیزات و الزامات فنی پروژه انجام شود. شناخت تفاوت میان سیستم‌های متعارف و آدرس‌پذیر و همچنین آشنایی با وظیفه هر یک از اجزای سیستم، می‌تواند به طراحی و اجرای متناسب‌تر سیستم اعلام حریق کمک کند.
برای مشاهده و بررسی مدل‌های مختلف تجهیزات اعلام حریق آنا ائل تک می‌توانید به فروشگاه مراجعه کنید و مشخصات محصولات مختلف را متناسب با نیاز پروژه بررسی نمایید.
سیستم‌های اعلام حریق مجموعه‌ای از تجهیزات تشخیص، کنترل و هشدار هستند که برای شناسایی نشانه‌های حریق و اطلاع‌رسانی سریع در ساختمان‌ها استفاده می‌شوند. ...
گواهینامه ایزو 17025 یک استاندارد جهانی و کارشناسانه مخصوص آزمایشگاه های تست و واسنجی است که به دستیابی شایستگی این آزمایشگاه ها می ...
شرکت آنا ائل تک در راستای توسعه فناوری‌های نوین حوزه اعلام و حفاظت در برابر حریق، طراحی و توسعه سیستم‌های اعلام حریق آدرس‌پذیر ...
شرکت آنا ائل تک با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای متنوع صنعت ایمنی و اعلام حریق، همواره در مسیر توسعه و گسترش سبد محصولات ...
